سلطان محمد مطربي سمرقندي

55

تذكرة الشعراء ( فارسي )

ذكر نشده‌اند ، آورده است » « 1 » كه اين سخن تقوى نيز مانند نام كتاب اشتباه است . چنان كه بعدا خواهيم ديد . احمد گلچين معانى نيز ، در تاريخ تذكره‌هاى فارسى خود ، اثر مطربى را به نام : تاريخ جهانگيرى آورده است « 2 » و او نيز غير از اشتباه در نام كتاب ، دو اشتباه ديگر مرتكب شده و آن اينكه اولا محل تأليف كتاب را هند شمرده است و اين درست نيست ، زيرا براساس شواهد و قرائن ، مطربى اين اثر را در سمرقند نوشته است . ممكن است گلچين معانى اشتباهش از اينجا ناشى شده باشد كه مطربى پس از ورود به لاهور ، يك ماه به تكميل خود پرداخته و سپس به جهانگير تقديم كرده است . ثانيا آقاى گلچين معانى ، سهوا نسخه‌اى از تذكرة الشعراى مطربى را كه در كتابخانهء تاشكند محفوظ است ، به‌عنوان نسخه‌اى از تاريخ جهانگيرى معرفى كرده است و به مقالهء آقاى عبد الغنى ميرزايف زير عنوان : « روابط ادبى ايران و ماوراء النهر در سده‌هاى شانزدهم و هفدهم ميلادى » استناد كرده و حال آنكه در آن مقاله ، دربارهء تذكرة الشعراى مطربى سخن گفته شده است . برخى از نويسندگان هم ، در مورد نام كتاب اشتباه كرده‌اند و هم در مورد تاريخ پايان تأليف آن و نوشته‌اند كه مطربى تأليف كتاب را در 1034 قمرى / 1624 ميلادى آغاز و در 1037 قمرى / 1627 ميلادى به پايان برده كه اشتباه است و تاريخ اتمام آن 1035 يا اوايل 1036 قمرى است . « 3 » آخرين كسانى كه نام كتاب مطربى را به اشتباه تاريخ جهانگيرى نوشته‌اند : آقايان دكتر ذبيح اللّه صفا ، عبد الرفيع حقيقت ( رفيع ) و استاد ارجمند آقاى احمد منزوى هستند . « 4 »

--> ( 1 ) . تذكره‌نويسى در هند و پاكستان ، 4 / 613 . ( 2 ) . تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، 2 / 526 . ( 3 ) . تاريخ ادبيات مسلمانان پاكستان و هند ، 2 / 613 - 614 . ( 4 ) . تاريخ ادبيات در ايران ، صفا ، 5 / 3 / 1577 ؛ تاريخ نهضتهاى فكرى ايرانيان ( از دشتكى تا نراقى ) 1 / 382 ؛ فهرستوارهء كتابهاى فارسى ، احمد منزوى ، 2 / 859 .